Ölçü Aletleri

Electronics Workbench Kullanımı

En pratik kullanımıyla "Electronics Workbench" simülasyon programı

İlk yazımda sizlere; kullanışlı ve pratik bir elektronik devre simülatörü olan Electronics Workbench programını tanıtmak istiyorum. Programın deneme sürümünü buradaki bağlantı adresinden linkinden indirerek kullanabilirsiniz. Dosyayı indirdikten sonra “*.exe” dosyasının üzerine tıklayıp, kolayca klasik kurulumu tamamlayabilirsiniz. 

Bilindiği üzere bir devre elemanının (direnç, kondansatör, transistör vb.) pek tabii ki gerçek fiziki görüntüsü ile kağıt üzerinde devre şeması çizerken kullandığımız sembolleri birbirinden farklıdır. Bu programda devre elemanlarını teorik çizimlerde kullandığımız sembolleri ile program üzerinden çağırıp, ekran üzerinde devreyi tamamlamak mümkündür. Ayrıca ampermetre, voltmetre, osiloskop gibi en önemli ölçüm cihazlarını da bünyesinde barındırdığından, ölçüm yapabilmek de olanaklar çerçevesindedir.

Programın tanıtımına gelecek olursak; yazı içerisindeki şekillerde programın ekran görüntüsünü ve araç çubuğu üzerindeki menüleri de anlatarak devam edelim… 

Gerçek devre elemanları ile çalışırken yapılan hatalar, bazen geri dönüşümsüz olarak kullandığınız malzemeyi bozar veya kalıcı zarar verebilir. Tabiri caizse o elemanı “yakarsınız”.

Aynı şekilde ölçüm aletleri de dikkatli ve doğru kullanılmalıdır. Örneğin; bir ampermetre, düşük dirençli ve seri bağlanması gereken bir ölçüm aletidir. Yanlışlıkla paralel bağlanmış ve sigortasız bir ampermetre çok yüksek akım çekerek kolayca arızalanabilir. Benzer şekilde; devrenizde bir hattı yanlışlıkla kısa devre yapıp, çok yüksek akım çekmeniz durumunda yine hassas devre elemanlarının aşırı ısınmasına, hatta yanmasına sebep olacaktır.

Ancak simülasyonlarda hata yapma gibi bir endişeniz veya sıkıntınız yok, kısacası bir hata yaptığınızda hiçbir şey yanmayacak. Rahat rahat yanlışlık yapabilirsiniz. Pek tabii ki programın çalışmasını bozacak çok büyük hata yaparsanız da program size “bu şekilde yapamazsın” türünde neden kitlendiği hakkında açıklamalı mesajını vermeyi ihmal etmeyecektir. 

Malum, istediğimiz her devre elemanını piyasada bulmak bazen problem olabilmektedir. Elinizdeki malzeme kısıtlı iken farklı malzemeler ile de ölçüm almak istemiş olabilirsiniz. Bu durumda da bir simülatör üzerinde size sunulan nerede ise sınırsız seçenek ile deneme yapma şansınız vardır. Pek tabii ki piyasada bulunmayan, üretilmemiş bir değere sahip bir devre elemanını (örneğin; kondansatörü, direnci, vb)  programda oluşturabilirsiniz, ancak bu sefer o devreyi pratikte gerçekleştirmek pek mümkün olmayabileceğini unutmayınız.

Electronics Workbench Kullanımı
Şekil-1. Ekran görünümü

Şekil 1. EWB programı açıldığında karşınıza bu arayüz geliyor. En üstte birinci satırda klasik olarak her programda bulunan “Save”, “Save as”, “Open File”, “Print” gibi butonlar mevcuttur. 

Electronics Workbench Kullanımı
Şekil-2. Ekran görünümü

Şekil 2. Görüldüğü gibi ikinci satırda adeta “yok yok” diyebiliriz. Her pencerenin üzerinde içeriği isimlendirilmiştir. Örneğin: “Sources:Kaynaklar”, “Basic:Temel devre elemanları”, “Diodes:Diyotlar”, “Transistors:Transistörler”, “Analog ICs:Analog entegre devreler”, “Logic Gates=Lojik kapılar”, “Indicators:Göstergeler”, “Instruments:Ölçüm araçları” gibi bir çok seçenek ve her biri içerisinde yüzlerce, binlerce malzeme ve ölçüm cihazı bulunmaktadır. 

Bu yazı, programı genel hatlarıyla tanıtan bir giriş yazısı olarak yerini alsın. Basit bir devre örneği vererek nasıl çalıştığını gösterelim. Daha sonra kademe kademe, basitten-zora elektronik devreler konularını anlatacağım, öğrenmek isteyen için yardımcı bir Türkçe kaynak olacağını düşündüğüm birkaç yazı daha hazırlamaya çalışacağım. İlk ve basit denememizi birlikte yapalım.

Electronics Workbench Kullanımı
Şekil-3. Ekran görünümü

Şekil 3. Program içerisinde “Open File” kısmından açılan pencerede “C:\” sürücüsünde “Program Filesx86” içerisinde “ewb512” klasörünü açalım. Bu klasör içerisinde “CIRCUITS” içerisine girmeniz durumunda, hazır olarak kurulmuş onlarca devre bulabilirsiniz. Bunlar da programa alışmada ve çalışma mantığında oldukça yardımcı olmaktadırlar. Ben buradan “rectifier.ewb”  devresini seçerek çalıştırdım. Bu devrenin ekran görüntüsü ise Şekil 4’te görülebilir. 

Electronics Workbench Kullanımı
Şekil-5. Ekran görünümü

Şekil 4. Şekilde köprü diyotlar ile oluşturulmuş iki adet tam dalga doğrultucu devre görülmektedir. (Birinci devrede giriş işaretini üreten alternatif akım (AC) kaynağı topraklanmış, ikinci devrede ise topraklanmamış). Çıkıştaki voltmetreler 9,197V okumaktadır. Giriş işareti 120V (rms) değeri için bu çok fazla kayıp demek, zaten işaretin şeklini de osiloskop ekranında görebilmek mümkün.

İyi bir doğru akım (DC) işaret ekranda dümdüz yatay bir çizgi çizmeli, yani değeri sabit olmalıdır. Mavi ve kırmızı renkle gösterilen iki çıkış, topraklama yapmadığınızda osiloskop ekranında hatalı bir görüntü oluşturabileceğini belirtmektedir. Bununla ilgili İngilizce bir açıklama cümlesi de otomatik olarak geliyor. Bu devre, program içerisinde hazır olarak size sunulmuş, üzerinde değişiklik ve düzeltme yapmak mümkündür. 

Söz konusu devreyi hemen tanıyıp-anlayanlar olabileceği gibi, hiçbir şey anlamayanlar da olabilir. Bu sebeple alternatif akım nedir, doğru akım nedir, direnç, kondansatör, diyot gibi devre elemanları nedir ne işe yarar, nasıl kullanılır? Ampermetre, voltmetre, osiloskop nedir, nasıl kullanılır gibi soruları Electronics Workbench programı yardımı ile açıklamaya çalışacağım. Bu program ile inanın birçok şey yapabilirsiniz. Pek tabii ki çok daha üst seviyede veya farklı şekillerde kullanılabilen başka programlar da mevcuttur. 

Simülasyonlar her ne kadar gerçek dünyayı asla bire-bir yansıtamayacak da olsalar da, öğrenme adına gerçekten yardımcı olabiliyorlar. Evlerimizde uzun vakitler geçirdiğimiz şu zamanlarda, kendimizi geliştirmek için yapabileceğimiz bir çok seçenek var. Kendi kendimize öğrenmek adına bize sunulan bu fırsatları değerlendirmemizi ve öğrenmeye devam etmemizi dilerim. Bu anlamda; basit elektrik ve elektronik devrelere meraklı olan, henüz mühendislik eğitimi almamış ve öğrenmek isteyen özellikle genç arkadaşlarıma faydalı olmak isterim. 

Herkese sağlıklı ve mutlu günler diliyorum. 

Etiketler
Daha Fazla Göster

Fatma Nur AKI (TA2AKI)

İstanbul Ticaret Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi

Bir Yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı